अमेरिका–इरान युद्ध सुरु भएको खबरसँगै राजधानीमा पेट्रोलियम पदार्थको माग एक्कासी बढेको छ। होली पर्वको सार्वजनिक बिदाका दिन सोमबार काठमाडौँ उपत्यकाका विभिन्न पेट्रोल पम्पहरूमा सवारी साधनको लामो लाइन देखिएको थियो। केही पम्पमा तेल सकिएपछि अस्थायी रूपमा बन्दसमेत गर्नुपरेको बताइएको छ।
किन बढ्यो एक्कासी माग?
नेपाल आयल निगम का प्रवक्ता मनोज ठाकुरका अनुसार आइतबार उपत्यकामा पेट्रोल र डिजेल गरी करिब १ हजार ६ सय ५० किलो लिटर खपत भएको छ। यसअघि दैनिक औसत खपत करिब ८ सय किलो लिटर मात्रै थियो। अर्थात्, एकैदिन झण्डै दोब्बर खपत बढेको देखिन्छ।
निगमका अनुसार सार्वजनिक बिदा, निर्वाचनका कारण उपत्यका बाहिर जाने तयारी तथा अन्तर्राष्ट्रिय युद्धको मनोवैज्ञानिक प्रभावका कारण उपभोक्तामा ‘तेल अभाव हुन्छ कि’ भन्ने त्रास बढ्दा माग चुलिएको हो।
आपूर्तिमा समस्या छैन: निगम
प्रवक्ता ठाकुरका अनुसार हालसम्म बाह्य युद्धले नेपालमा प्रत्यक्ष असर परेको छैन। नेपालले पेट्रोलियम पदार्थ भारतबाट मात्र आयात गर्छ र Indian Oil Corporation ले नेपालतर्फ आपूर्ति नरोक्ने स्पष्ट गरिसकेको छ।
आइतबार माग बढेपछि निगमले १ हजार ६ सय किलो लिटर पेट्रोल र १ हजार २ सय किलो लिटर डिजेल थप बजारमा पठाएको जनाएको छ। “नियमित आपूर्ति भइरहेको छ, नआत्तिनुहोस्,” निगमले आग्रह गरेको छ।
कति छ दैनिक खपत र भण्डारण क्षमता?
देशभर दैनिक करिब:
- २,०००–२,५०० किलो लिटर पेट्रोल
- ४,०००–४,५०० किलो लिटर डिजेल
खपत हुने तथ्यांक छ।
२०७६ सालदेखि सञ्चालनमा आएको मोतीहारी–अमलेखगन्ज पेट्रोलियम पाइपलाइन बाट दैनिक ६–७ हजार किलो लिटर इन्धन आयात हुन्छ। यो पाइपलाइन भारत सरकारको सहयोगमा निर्माण गरिएको हो।
हाल देशभर करिब १ लाख २ हजार किलो लिटर पेट्रोल र डिजेल भण्डारण क्षमता छ। निगमका अनुसार सामान्य अवस्थामा यो भण्डारणले बढीमा १० दिनसम्मको माग धान्न सक्छ। तर आइतबारजस्तै अस्वाभाविक रूपमा खपत बढे र आयात अवरुद्ध भए ३–४ दिनमै समस्या आउन सक्छ।
थप दुई पाइपलाइन निर्माण हुँदै
मोतीहारी–अमलेखगन्ज (६९ किमी) पाइपलाइनपछि अब:
- सिलिगुडी–झापा
- अमलेखगन्ज–चितवन
पाइपलाइन निर्माणको चरणमा छन्। ल्यान्ड फिलिङको काम भइरहेको र करिब ४ वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य रहेको निगमले जनाएको छ।
ग्यासमा कृत्रिम अभाव?
उपत्यकामा करिब एक महिनादेखि एलपी ग्यास सहज रूपमा नपाइने गुनासो आइरहेको छ। तर निगमले भने ग्यास अभाव नभएको दाबी गरेको छ। आवश्यकताभन्दा बढी घरमै भण्डारण गर्ने प्रवृत्तिका कारण कृत्रिम अभाव देखिएको बताइएको छ।
हाल मासिक करिब ५१ हजार टन ग्यास आयात भइरहेको छ भने मासिक खपत करिब ४६ हजार टन रहेको छ। दैनिक औसत १,५०० टन ग्यास खपत हुन्छ। देशभर करिब १ करोड ७० लाख ग्यास सिलिन्डर प्रचलनमा छन्।
निगमका अनुसार फेब्रुअरी २०२६ का लागि थप २ हजार टन ग्यास आयात बढाइएको छ।