गोरखाका किसानहरूले यस वर्ष लिची बिक्रीबाट ११ करोड रुपैयाँ आम्दानी गरेका छन् । गत वर्षको तुलनामा उत्पादन बढेसँगै किसानहरू खुसी भएका छन् ।
कृषि ज्ञान केन्द्र गोरखाका अनुसार यस वर्ष लिची उत्पादन ७.५ प्रतिशतले बढेको छ । केन्द्रका प्रमुख प्रकाश वस्ताकोटीका अनुसार अनुकूल मौसम र बगैँचाको राम्रो व्यवस्थापनका कारण लिची राम्रो फलेको हो ।
गोरखा जिल्लाको पालुङटार नगरपालिका–६ गाइखुर, वडा नम्बर ७ च्याङली र वडा नम्बर ८ धुँवाकोट क्षेत्रमा मुख्य रूपमा लिची खेती हुने गरेको छ । अहिले अधिकांश किसानले आफ्नो लिची बिक्री गरिसकेको वस्ताकोटीले बताए ।
गत वर्ष १५३ हेक्टर क्षेत्रफलमा १,५९७ मेट्रिक टन लिची उत्पादन भएको थियो भने यस वर्ष क्षेत्रफल बढेर १५९ हेक्टरमा १,७१६ मेट्रिक टन लिची उत्पादन भएको हो । औसत प्रतिकेजी ६५ रुपैयाँमा बिक्री भएकाले ११ करोड रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी भएको उनले बताए ।
किसानहरूका अनुसार एक बोटबाट ३ हजारदेखि ७ हजार रुपैयाँसम्मको लिची बिक्री हुने गरेको छ ।
धुँवाकोटका नारायण अर्यालले यस वर्ष मात्रै २ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेका छन् । उनी २० वर्षदेखि लिची खेती गर्दै आएका छन् ।
“यस वर्ष मौसम अनुकूल भएकाले लिची राम्रो फल्यो, असिनाले पनि नोक्सानी गरेन,” अर्यालले भने, “फल ठूला, मीठा र रसिला थिए, सबै किसान खुसी छन् ।”
अर्यालका अनुसार लिची खेती कम मेहनत र कम लगानीमा बढी आम्दानी हुने भएकाले यहाँका धेरै किसान आकर्षित भएका छन् ।
उनले भने, “पहिले मकै, घैया लगाइन्थ्यो, तर लिचीबाट धेरै राम्रो आम्दानी भएपछि अहिले धेरै किसान लिची खेतीतर्फ लागेका छन् ।”
उनका २५० वटा लिचीका बोट छन् । व्यापारीहरू फागुनमै बगैँचाको ठेक्का लिन आउने भएकाले बिक्रीको चिन्ता हुँदैन ।
अर्यालका अनुसार प्रतिकेजी ६५ देखि १०० रुपैयाँसम्म लिची बिक्री भएको छ ।
पृथ्वीराजमार्ग नजिकै रहेकाले पनि यहाँका किसानलाई बजारको समस्या छैन ।
गोरखाको लिची काठमाडौँ, पोखरा, दमौली, डुम्रे लगायतका सहरहरूमा बिक्री हुने गर्छ ।
यहाँका किसानहरू भन्छन्— थोरै बोट भएको किसानले पनि सिजनमा २० हजार रुपैयाँसम्म कमाइ गरेका छन् ।
कम मेहनतमा बढी आम्दानी हुने भएकाले लिची खेती गोरखामा लोकप्रिय बन्दै गएको छ ।
सन् १९७३ (वि.सं. २०३०) मा परीक्षणका रूपमा सुरु गरिएको लिची खेती अहिले व्यावसायिकरूपमा फस्टाइरहेको छ ।
लिचीका बिरुवा सुरक्षित गर्न प्रत्येक वडामा नर्सरी स्थापना गरिएको छ ।