तीजको रौनक फेरिएको छ। परम्परागत रूपमा विवाहित महिलाले माइती जाने, दुःखसुख साट्ने र परिवारसँग समय बिताउने पर्वका रूपमा परिचित तीज अहिले लैंगिक समानता, सामाजिक परिवर्तन र आधुनिक जीवनशैलीको प्रतिबिम्ब बन्दै गएको छ।
यो परिवर्तनका पछाडि बसाइँसराइ, अन्तरजातीय विवाह, र सामाजिक सञ्जालको विस्तार जस्ता कारकहरू छन्। आज तीज केवल महिलाको होइन, पुरुष, केटाकेटी र ज्येष्ठ नागरिक सबैको सहभागितामा मनाइने सामाजिक पर्व बन्न थालेको छ।
तीजको पुरानो स्वरूप र बदलिँदो संस्कृति
पहिले तीज आउँदा महिलाहरू महिनौँदेखि माइती जाने दिन पर्खिन्थे। सञ्चार र यातायातको अभावमा त्यो भेटघाट वर्षको विशेष अवसर हुन्थ्यो। तर अहिले मोबाइल र सामाजिक मिडियाले त्यो दूरी कम गरिदिएको छ।
आधुनिक तीज : तडकभडक र चेतनाको द्वन्द्व
आजको तीजमा पार्टी प्यालेस, महँगा गरगहना र खर्चिलो भोजको चलन बढ्दै गएको छ। विशेषज्ञहरू भन्छन्, यस्तो तडकभडकले पर्वको मौलिकता हराउँदै जाने खतरा छ। यसको साटो, स्वस्थ खाना, घरमै बनाइने परिकार र मौलिक गीत-संगीतको पुनर्जीवनतर्फ ध्यान दिनुपर्ने सुझाउ छ।
तीज र लैंगिक समानता
तीजलाई पुरुषका लागि व्रत बस्ने चाड मात्र होइन, घरभित्रको समान काम बाँडफाँट र आपसी सम्मानको दिनका रूपमा विकास गर्न सकिन्छ। आधुनिक दृष्टिकोणले महिलाले शरीरलाई कष्ट दिने व्रतको सट्टा वैज्ञानिक र स्वास्थ्यमुखी तीज मनाउनु आवश्यक बताउँछ।
नयाँ पुस्तालाई सिकाउने अवसर
ऋषिपञ्चमी जस्तै पर्वहरूलाई पनि ज्ञान र सरसफाइको प्रतीकका रूपमा लिने, नयाँ पुस्तामा सचेतना भर्ने अभ्यास हुन थालेको छ। नारीवादी सिद्धान्तहरू अनुसार, सामाजिक र लैंगिक पहिचान परिवर्तनशील छन्, र तीजलाई त्यसैअनुसार परिमार्जन गर्नु समयको माग हो।