त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) कीर्तिपुर परिसरमा २ हजार रोपनीभन्दा बढी जग्गा विभिन्न संघ–संस्थाद्वारा अपचलन भइरहेको तथ्य सार्वजनिक भएको छ। विश्वविद्यालयको जग्गा तथा सम्पत्ति खोजबिन समितिको प्रतिवेदन अनुसार, कीर्तिपुर परिसरमा ५ हजार ५० रोपनी ३ आना १ पैसा १ दाम जग्गा रहेको छ।
प्रमुख तथ्यहरू
- ८ सय ४३ रोपनी जग्गा सरकारी निकाय र विभिन्न गैरसरकारी संस्थाले प्रयोग गर्दै आएका छन्।
- लेबोरेटरी विद्यालयले १०८ रोपनी १४ आना २ पैसा ३ दाम जग्गा अनधिकृत कब्जामा राखेको छ।
- राधास्वामी सत्संग व्यास नेपालले १५ रोपनी जग्गा आफ्नो नाममा दर्ता गर्ने प्रक्रिया सुरु गरेको देखिएको छ।
- नेपाल प्राध्यापक संघ, त्रिवि प्राध्यापक संघ, त्रिवि कर्मचारी संघले स्वीकृति नलिई आर्थिक लाभका लागि त्रिवि जग्गा भाडामा लगाएको पाइएको छ।
- क्रिकेट रंगशाला, कृषि बागवानी केन्द्र, नेत्र ज्योति संघ, नेपाल बैंक, ग्लोबल आईएमई बैंक, रक्तसञ्चार केन्द्र लगायतले पनि विश्वविद्यालयको स्वामित्वमा रहेको जग्गा उपभोग गर्दै आएका छन्।
नगरपालिका र सरकारी निकायको कब्जा
- कीर्तिपुर नगरपालिकाले १ सय रोपनी जग्गा उपभोग गरी सार्वजनिक शौचालय, कबर्डहल, पर्यटन सूचना केन्द्र, सटर र पार्किङ बनाएर प्रयोग गर्दै आएको देखिएको छ।
- नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, खानेपानी बोर्ड, प्रहरी वृत्त बल्खु–कालीमाटी र कीर्तिपुर लगायतले पनि त्रिविको जग्गा अनधिकृत रूपमा प्रयोग गरिरहेका छन्।
समितिको सुझाव
समितिले प्रतिवेदनमा अनधिकृत कब्जा र अपचलन भएको जग्गा त्रिविलाई यथाशीघ्र हस्तान्तरण गर्न निर्देशन दिएको छ। साथै, कानून अनुसार कारबाही, सम्झौता पुनर्विचार र आवश्यक अनुसन्धान अघि बढाउन पनि सुझाव दिएको छ।
निष्कर्ष
त्रिविको कीर्तिपुर परिसरमा शैक्षिक, धार्मिक, खेलकुद, व्यावसायिक र सरकारी संस्थाहरूले अनधिकृत रूपमा २ हजार रोपनीभन्दा बढी जग्गा उपभोग गरिरहेको तथ्यले विश्वविद्यालयको जग्गा व्यवस्थापनमा कमजोरी देखाएको छ। समितिले यस विषयलाई नियम, कानुन र प्रचलित बजार मूल्य अनुसार व्यवस्थित गर्न स्पष्ट निर्देशन दिएको छ।