भारतीय केरा निर्वाध रूपमा नेपाली बजारमा प्रवेश गर्न थालेपछि देशभरका किसानहरूले उत्पादन गरेका अर्बौं रुपैयाँ बराबरका केरा बारीमै सड्न थालेका छन्। प्लान्ट क्वारेन्टाइनमा कानुनी र प्राविधिक चेकजाँच नगरी सस्तो मूल्यमा भारतीय केरा भित्रिँदा नेपाली केरा बजारमै अवमूल्यन भएको किसानहरूको गुनासो छ।
किसानको पीडा
कैलालीका व्यवसायी संघ अध्यक्ष दीपेन्द्र थारू भन्छन् –
- “भारतीय केरामा कर कम गर्नु र चेकजाँचमा कडाइ नगर्नुले हामीले उत्पादन गरेका अर्बौंको केरा बारीमै सड्न थालेको छ।”
- उनले सुदूरपश्चिम प्रदेशका मुख्यमन्त्री कमलबहादुर शाहलाई ज्ञापनपत्र बुझाउँदै मंसिर महिनासम्म भारतबाट केरा आयात पूर्ण रूपमा रोक्न माग गरेका छन्।
टीकापुरका किसान कमल रावत भन्छन् –
- “७ बिघामा उत्पादन भएको केरा १०–१५ रुपैयाँ दर्जनमै बेच्नुपर्ने अवस्था छ। लागतसमेत नउठ्दा किसान सडकमा पुग्ने स्थिति आएको छ।”
आन्दोलनको चेतावनी
- टीकापुरका अर्का किसान टेकेन्द्र धामीका अनुसार गत वर्ष ४०–५० रुपैयाँ दर्जनमा बिक्री हुने केरा यसपालि बजार नपाउँदा बारीमै सड्न थालेको छ।
- किसानहरूले असोज ६ भित्र माग सुनुवाइ नभए भारतीय केरा रोक्न आन्दोलन गर्ने चेतावनी दिएका छन्।
नेपालमा केरा उत्पादन
- हाल मुलुकका ६९ जिल्लामा केरा खेती हुने गरेको छ।
- कृषि मन्त्रालयको तथ्यांकअनुसार, २३ हजार ४०४ हेक्टर जमिनमा वार्षिक ३ लाख ८३ हजार २८५ टन केरा उत्पादन हुन्छ।
- सुदूरपश्चिम विश्वविद्यालयका कृषि अर्थशास्त्र उपप्राध्यापक सन्तोष उपाध्यायका अनुसार नेपालमा बर्सेनि १५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको केरा उत्पादन हुन्छ।
- केवल कैलाली जिल्लामा मात्र २ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको केरा उत्पादन हुने गरेको छ।
विश्व बजारमा भारतको दबदबा
- भारतमा ८६६ हजार हेक्टरमा केरा खेती हुन्छ र वार्षिक ३० हजार ४६० हजार मेट्रिक टन उत्पादन हुन्छ।
- यसरी भारतले विश्वको कुल केरा उत्पादनको २६% हिस्सा ओगटेको छ।
- नेपाल भने विश्वमा ११ औँ स्थानमा छ, जहाँ २३ हजार हेक्टर क्षेत्रमा केरा खेती हुँदै आएको छ।