अब नेपाली खाद्य वस्तुहरू विश्व बजारमा निर्यात गर्न झन्झट बेहोर्नुपर्ने दिन अन्त्य हुने भएको छ। खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभाग अन्तर्गतको राष्ट्रिय खाद्य तथा दाना रिफरेन्स प्रयोगशाला (NFFRL) ले भारतको प्रतिष्ठित संस्था नेसनल एक्रिडिटेसन बोर्ड फर टेस्टिङ एन्ड क्यालिब्रेसन ल्याब (NABL) बाट ८१४ परीक्षण प्यारामिटरमा अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता पाएको छ।
यसअघि NFFRL ले ३८६ परीक्षण प्यारामिटरमा NABL मान्यता प्राप्त गरिसकेको थियो। पछिल्लो दुई वर्षको प्रयासपछि यो प्रमाणन विस्तार हुँदै हाल ६७२ केमिकल र १४२ माइक्रोबायोलोजिकल परीक्षण प्यारामिटरमा पुगेको हो।
महानिर्देशक कर्णले बताए अनुसार—
“अब नेपालबाट निर्यात हुने खाद्य वस्तुहरूको परीक्षण प्रतिवेदन भारतसहित विश्वका सबै छ वटा क्षेत्रीय सदस्य राष्ट्रहरूले मान्यता दिन्छन्। यो नेपालको लागि ऐतिहासिक उपलब्धि हो। अब निर्यात सहज हुनेछ।”
अब कुन-कुन वस्तु निर्यात सहज हुन्छ?
भारतको फुड सेफ्टी एण्ड स्टान्डर्ड अथोरिटी (FSSAI) सँगको समझदारीअनुसार जुस, जाम, जेली, अचार, क्यान्डी, तयारी चाउचाउ, अदुवा, ताजा फलफूल र तरकारीसहित ८ प्रकारका खाद्य वस्तु परीक्षण प्रतिवेदन मान्य हुनेछ।
विगतमा के थियो समस्याः
- निर्यातका क्रममा भन्सारमा गुणस्तर परीक्षणको नाममा रोकावट
- दिल्ली, कोलकाता, लखनउसम्म वस्तु पठाएर परीक्षण गराउनुपर्ने बाध्यता
- प्रमाणपत्रको विवादले सामान अलपत्र पर्ने समस्या
तर अब २२ प्रकारका खाद्य समूह अन्तर्गतका वस्तुहरूमा ब्याच प्रमाणीकरणसहित प्रमाणपत्र जारी गरेर सहज निर्यात सम्भव हुने विभागको दाबी छ।
महत्वपूर्ण तथ्यांक:
- सन् २०१२ मा २७ केमिकल प्यारामिटरबाट सुरु भएको मान्यता
- सन् २०२५ मा ८१४ प्यारामिटरमा विस्तार
- अमेरिका, जापान, बेलायत, यूएईमा समेत निर्यात सहज
भन्सार विभागका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा २ खर्ब ७७ अर्बको निर्यात भएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ८१.८० प्रतिशतले वृद्धि हो।
निष्कर्षमा —
खाद्य परीक्षण प्रयोगशालाले प्राप्त गरेको NABL मान्यता नेपालको खाद्य उद्योगको लागि ठूलो छलाङ हो। अब गुणस्तर प्रमाणपत्रकै आधारमा विश्वका प्रमुख बजारमा नेपाली उत्पादन सजिलै प्रवेश गर्न सक्नेछन्।