त्रिभुवन विश्वविद्यालयअन्तर्गत ६२ वटा आंगिक क्याम्पसमध्ये उपत्यकामा रहेका २२ क्याम्पसको जग्गा र भवन संरचना अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण छन्। तर, पूर्वसचिव शारदाप्रसाद त्रिताल नेतृत्वको खोजबिन समितिले गरेको अनुसन्धानले पाटन क्याम्पसको अरबौं मूल्यको सम्पत्ति हराइरहेको देखाएको छ।
जग्गा र भवन दुरुपयोग
समितिले पाटन क्याम्पसको स्थलमै स्थलगत खोजबिन गर्दा रानी जगदम्बाबाट प्राप्त भएको १ रोपनी ६ आना जग्गा लापत्ता भएको पत्ता लगाएको छ। यसैगरी, पुल्चोकस्थित विशालबजार मल्टिप्लेक्स कम्पनी (लबिम)ले क्याम्पसको १० रोपनी ९ आना जग्गा सस्तोमा लिजमा लिएर उपयोग गरिरहेको छ। २०५७ सालमा लबिमसँग ३० वर्षको लिज सम्झौता गरिएको थियो, तर भाडा रकम र वार्षिक किस्तामा ठूलो अन्तर रहेको समिति रिपोर्टमा उल्लेख छ।
यस्तै, शान फर्निचर उद्योगले पठनपाठन भवनको पहिलो तल्लामा विगत २२ वर्षदेखि व्यवसाय सञ्चालन गर्दै आएको छ तर भाडा समयमै नबुझाएको कारण क्याम्पसले कानुनी कारबाही अघि बढाएको छ। क्याम्पस प्रमुख डा. रघुवीर विष्टका अनुसार, सार्वजनिक सूचना प्रकाशित गरी बक्यौता भाडा रकम बुझाउन र भवन हस्तान्तरण गर्न प्रक्रिया अघि बढाइएको छ।
रानी जगदम्बाबाट प्राप्त जग्गा
रानी जगदम्बाले पाटन क्याम्पसलाई दान दिएको जग्गा समेत गायब रहेको प्रतिवेदनले देखाएको छ। पुल्चोकको विशालबजार मल्टिप्लेक्सलाई लिजमा दिएको जग्गामा उल्लेखित क्षेत्रफल र वास्तविक प्रयोग भएको जग्गामा फरक देखिएको छ। २०५६ सालसम्म १४ रोपनी ८ आना क्षेत्रफल रहेको जग्गा हाल १० रोपनी ९ आना २ मात्र देखिएको र बाँकी जग्गा भूमाफियाहरूको कब्जामा परेको उजुरी गरिएको छ।
क्याम्पसका भवनहरू जीर्ण अवस्थामा
क्याम्पसको ऐतिहासिक भवनहरू जीर्ण अवस्थामा पुगेका छन्। २०११ सालको पहिलो ऐतिहासिक भवन संरक्षण गर्न नसकिने अवस्थामा पुगेको छ। अध्ययन-शिक्षणका लागि क्याम्पसमा ६ भवन छन् तर हाल १० वटा टहरा मात्र प्रयोगमा छन्। पुराना भवनहरूको मर्मतसम्भार र नयाँ भवन निर्माणका लागि बजेट जारी नहुँदा क्याम्पसको शैक्षिक वातावरण प्रभावित भएको छ।
स्थानीय जग्गा विवाद
पाटन क्याम्पसले स्थानीय संस्था तः ननी मंकाखललाई बाटोको लागि जग्गा दिएको विषय विवादित रहेको छ। वडाध्यक्ष र क्याम्पस प्रशासनबीच भएको बैठकले प्लट मिलानको सहमति दियो। तथापि, मोहडा फर्किएको बहुमूल्य जग्गा विश्वविद्यालयलाई गुमराह गर्दै तः ननी मंकाखललाई दिएको भन्ने उजुरी पनि समितिले पाएको छ।
समितिको निष्कर्ष र सिफारिस
त्रिताल खोजबिन समितिले पाटन क्याम्पसको सम्पत्ति व्यवस्थापन, जग्गा दुरुपयोग र भवन संरक्षण विषयमा गम्भीर ध्यान दिनुपर्ने सुझाएको छ। समितिले विश्वविद्यालय प्रशासन र सरकारलाई दीर्घकालीन योजना तर्जुमा गरी जग्गा संरक्षण, व्यवस्थापन र प्रयोग सुनिश्चित गर्न निर्देशन दिएको छ।
समितिका सदस्यहरूमा पूर्वसहसचिव महेन्द्रकुमार थापा, पूर्वसहसचिव जानकीवल्लभ अधिकारी र त्रिभुवन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक डा. प्रेमसागर चापागाईं थिए। २०८१ जेठ ३ बाट समिति काममा लागेको थियो र २०८१ मंसिर १४ मा प्रतिवेदन सरकारलाई बुझाइएको थियो।
पाटन क्याम्पसको अरबौं मूल्यको सम्पत्ति हराइरहेको र दुरुपयोगमा रहेको विषयले विश्वविद्यालय प्रशासनमा सुधारको आवश्यकता देखाएको छ। भवन जीर्ण, जग्गा लिजमा सस्तोमा दिने र भाडा रकम नबुझ्ने व्यवस्थाले शैक्षिक वातावरणमा नकारात्मक प्रभाव पारिरहेको छ। समितिले तत्काल कदम चाल्न र दीर्घकालीन नीति बनाउने सिफारिस गरेको छ।