हेटौँडा औद्योगिक क्षेत्र नेपालको प्रमुख औद्योगिक करिडोरमध्ये एक हो, जहाँ पछिल्ला वर्षहरूमा उद्योग पुनःसञ्चालन र नयाँ उद्योग स्थापना दुवै प्रक्रियामा उल्लेखनीय प्रगति भएको देखिन्छ।
औद्योगिक क्षेत्र व्यवस्थापन कार्यालयका सूचना अधिकारी रमेशराज नेपाल का अनुसार, छिट्टै दुई नयाँ उद्योग—
- हिमालय एसीपी बोर्ड्स प्रालि (एल्मुनियम बोर्ड निर्माण)
- टीका इन्डष्ट्रिज प्रालि (चकलेट उत्पादन)
उत्पादनमा आउने तयारीमा छन्। यी उद्योगहरूले लामो समयदेखि बन्द रहेका उद्योगहरूको ठाउँ लिएको र एक–दुई साताभित्र सञ्चालनमा आउने निश्चित संकेत दिइएको छ।
हालसालै सञ्चालनमा आएका उद्योग
गत वैशाखदेखि लक्की पोलि इन्डष्ट्रिज (प्लास्टिक उत्पादन) र टोटल प्याकेजिङ प्रालि (प्लास्टिक बोरा उत्पादन) सञ्चालनमा आएका थिए। यस्तै २०८१ माघदेखि थ्रिस्टार ग्रुप (रंगीन तथा सादा कर्कटपाता) र बाबा मेनिफ्याक्चर प्रालि (टिन बाकस उत्पादन) सक्रिय भएका छन्।
पुनःसञ्चालनतर्फ अग्रसर उद्योगहरू
सूचना अधिकारी नेपालका अनुसार, लामो समयदेखि बन्द रहेका केही उद्योग पुनःसञ्चालनको तयारीमा छन्, जसमा डाइनेष्टी डिष्टलरी, ग्रिन गोल्ड इन्टरनेसनल प्रालि, साउथ एसियन पोलिपाइप प्रालि, बानियाँ मल्टि प्राडक्ट प्रालि लगायत पर्छन्। यस्तै सुप्रिम मेटल उद्योग ले फलामको काटी उत्पादन पुनः सुरु गरिसकेको छ।
निर्माणाधीन उद्योगहरू
औद्योगिक क्षेत्रमा हाल १३ उद्योग निर्माणाधीन अवस्थामा छन्, जसको अधिकांश अन्तिम चरणमा पुगेका छन्। यी उद्योगहरू सञ्चालनमा आएपछि हेटौँडा औद्योगिक क्षेत्रको औद्योगिक घनत्व र उत्पादक क्षमता अझ प्रबल हुने निश्चित छ।
संरचना र व्यवस्थापन
अमेरिकी सरकारको सहयोगमा २०२० साल मंसिर २० गते स्थापना भएको यस क्षेत्रमा हाल १४६ उद्योग तथा प्रतिष्ठान दर्ता भएका छन्।
- कुल क्षेत्रफल: ३,२२८ रोपनी
- भाडामा दिएको: २,१७८ रोपनी
- खाली जमिन: २६.५२ रोपनी
- युटिलिटी सेवामा: ५९७ रोपनी (सडक, विद्युतीकरण, ढल निकास आदिमा प्रयोग)
यहाँ प्रमुख उद्योगहरूमध्ये खाद्य उद्योग, युनाइटेड ब्रुअरी, गोर्खा ब्रुअरी कम्पनी, एसियन पेन्ट्स, पशु आहारा उद्योग, कार्टुन उद्योग उल्लेखनीय छन्।
यस्तै परिसरभित्र हेटौँडा दुग्ध वितरण आयोजना, प्रदेश खाद्य तथा गुण नियन्त्रण कार्यालय, बीउबिजन कम्पनी, माटो परीक्षण कार्यालय, इलाका प्रहरी कार्यालय, नेपाल बैंक लिमिटेड लगायतका कार्यालय र सेवासंस्था पनि सञ्चालनमा छन्।
विश्लेषणात्मक टिप्पणी
हेटौँडा औद्योगिक क्षेत्र नेपालको औद्योगिक पुनरुत्थानको जीवित उदाहरण हो। लामो समयदेखि निष्क्रिय उद्योगहरूको पुनःसञ्चालनसँगै नयाँ उद्योगहरूको प्रवेशले यस क्षेत्रमा आर्थिक चक्र सुदृढ हुने, रोजगारी सिर्जना बढ्ने र प्रदेशस्तरीय आपूर्ति शृङ्खलामा नयाँ गतिशीलता थपिने निश्चित छ।
यदि आगामी २–३ वर्षभित्र निर्माणाधीन १३ उद्योग पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आए भने, हेटौँडा औद्योगिक क्षेत्रले देशकै औद्योगिक उत्पादनको केन्द्रीय नोड को रुपमा भूमिका निर्वाह गर्ने सम्भावना प्रबल छ।