बागवानी अनुसन्धान केन्द्र, राजिकोट जुम्लाले राष्ट्रिय बिउ बिजन तथा गुण नियन्त्रण केन्द्र, हरिहरभवन ललितपुरमा ‘टपर रेड’ र ‘रेड स्पर’ जातका स्याउ सिफारिसका लागि अनुमति माग गरेको छ।
वैज्ञानिक राजकुमार गिरीका अनुसार जुम्लाको हावापानी र भूगोलसँग उपयुक्त हुने यी जातका स्याउ केन्द्रले परीक्षण गरिसकेको छ। गिरीले भने, “परीक्षणमा सफल भएपछि हामीले सिफारिसका लागि प्रस्ताव पठाएका हौं। अनुमति पाएपछि किसानहरूका घरघरमा बिरुवा पुर्याइनेछ।”
यसअघि केन्द्रले स्टार्क क्रिप्सन डेलिसियस, बाइज्ड एन अर्ली, र स्टार्क स्पर गोल्ड जातका स्याउ सिफारिस गरेको थियो, जसले अहिले किसानका बगैंचामा राम्ररी फल दिइरहेका छन्।
यी नयाँ स्याउ जातका विशेषताहरू:
- बोट होचो हुने
- दुईदेखि तीन वर्षमै फल दिन सुरु गर्ने
- सानो बेलादेखि रङ राम्रो हुने
- बाक्लो बोक्रा, जसले ढुवानी सजिलो बनाउने
- लामो समयसम्म भण्डारण गर्न सकिने
वैज्ञानिक गिरीले भने, “एक हेक्टरमा ४ सय बिरुवा रोप्न सकिन्छ। बोट होचो भएकाले सजिलै स्याउ टिप्न सकिन्छ र बगैंचा व्यवस्थापन पनि सहज हुन्छ।”
ओखर खेतीमा पनि सफलता:
राजिकोट केन्द्रले ओखरमा पनि कलमी प्रविधि विकास गरेको छ। पहिले ४० प्रतिशत मात्रै सफल हुने यो प्रविधिमा अहिले सफलता दर ७२ प्रतिशत पुगेको छ। किसानहरूले अहिले ओखरबाट राम्रै आम्दानी गरिरहेका छन्।
वैज्ञानिक गिरीका अनुसार पहिले ओखरको कलमी बिरुवा प्रतिबिरुवा १,१०० रुपैयाँमा बिक्री हुन्थ्यो। अहिले प्रविधि विकाससँगै प्रतिबिरुवा ५ सय रुपैयाँ दररेट तोकिएको छ। अहिले धेरै किसानहरूले आफ्नै प्रयासमा पनि कलमी गरेर ओखरका बिरुवा उत्पादन गरिरहेका छन्।