राजस्व अनुसन्धान विभागले पछिल्लो १० महिनामा राजस्व चुहावट र विदेशी मुद्रा अपचलनका १० अर्बभन्दा बढीको मुद्दा दायर गरेको छ। उच्च अदालत र जिल्ला अदालतहरूमा दायर भएका मुद्दाहरूमा ३२१ जनालाई प्रतिवादी बनाइएको छ।
विभागका अनुसार उनीहरूमाथि बिगोअनुसारको राजस्व असुली र अधिकतम ५ वर्षसम्मको जेल सजाय माग गरिएको छ। राजस्व चुहावटतर्फ चीनबाट चुरोट (भेप), सुन, जुत्ता र मदिराको बिर्को चोरीपैठारी बढी देखिएको छ भने भारतबाट कपडा चोरी गरेर राजस्व छली गरिएको पाइयो।
नेपाल क्यान मुभ प्रालिले अस्ट्रेलियाबाट सर्भर सञ्चालन गरी एक अर्ब ३७ करोड बराबरको राजस्व छलेको मुद्दा विभागले सबैभन्दा ठूलो मानिएको छ। यसैगरी, सुन र चाँदीको चोरीपैठारीसम्बन्धी दोस्रो ठूलो मुद्दा एक अर्ब ३४ करोड बिगो रहेको छ, जसमा ४७ जना प्रतिवादी छन्।
महानिर्देशक चण्डीप्रसाद घिमिरेका अनुसार यो अवधिमा मात्र ४८ वटा मुद्दा दर्ता गरिँदा सवा ५ अर्बको बिगो देखिएको छ। विभागले विभिन्न फर्महरूबाट राजस्व चुहावट गरेको ठहर गरी १ अर्ब १६ करोड धरौटी माग गरेको छ। तीमध्ये ५५ करोड १८ लाख रकम आन्तरिक राजस्व र भन्सार विभागमा पठाइएको छ।
विदेशी मुद्रा अपचलनमा १ सय ६१ जनाविरुद्ध मुद्दा चलाइएको छ। सबैभन्दा ठूलो रकम चैतमा टोखाबाट बरामद गरिएको २५ करोडभन्दा बढीको युरो र डलर हो। यसमा चालक पक्राउ परेका छन् भने मुख्य अभियुक्त फरार छन्।
विभागले भेहिकल एन्ड कन्साइनमेन्ट ट्रयाकिङ सिस्टम (VCTS) मार्फत कारबाही गर्दा ४ करोड २४ लाख बराबरको राजस्व संकलन गरिएको छ।
‘अनलाइन प्रणालीमा सरकारी निगरानी जरुरी’
विभाग प्रमुख घिमिरे, जो हालै निवृत्त भएका छन्, भन्छन् — “अहिलेकै प्रणालीले चुहावट नियन्त्रण गर्न सक्दैन। अनलाइन प्रणालीबाट हुने कारोबारमा सरकारी पहुँच र निगरानी बढाउनु अपरिहार्य छ।”
उनीका अनुसार नयाँ प्रणालीबाट हुने चोरी र अपचलन रोक्न ‘डिजिटल ट्रान्सफरेन्सी’लाई मुख्य प्राथमिकतामा राख्नुपर्नेछ।