विश्व बैंक अब रोजगारी सिर्जनामा केन्द्रित हुँदैछ।
विश्व बैंक समूहका अध्यक्ष अजय बंगाले सन् २०२५ को वार्षिक पूर्ण बैठकमा सम्बोधन गर्दै विकासको मुख्य उद्देश्य अब रोजगारी सिर्जना रहेको बताए। उनले विकासलाई परोपकारको रूपमा नभई रणनीतिक दृष्टिकोणबाट लिइँदै रहेको र यसको मुख्य नतिजा रोजगारी सिर्जना हुने स्पष्ट पारे।
रोजगारी सिर्जनाका लागि विश्व बैंकको रणनीति
अध्यक्ष बंगाका अनुसार विश्व बैंकले रोजगारी सिर्जनाका लागि तीन स्तम्भको रणनीति अपनाएको छ:
- सरकारको नेतृत्व: भौतिक र मानव संसाधन पूर्वाधार (सडक, शिक्षा, स्वास्थ्य, बिजुली) निर्माण।
- व्यावसायिक वातावरण: स्पष्ट नियम, प्रतिस्पर्धाको समान मैदान, जिम्मेवार ऋण व्यवस्थापन।
- पुँजी लगानी: IFC र MIGA मार्फत निजी क्षेत्रलाई पूँजी, इक्विटी, ग्यारेन्टी र राजनीतिक जोखिम बीमा प्रदान।
विश्व बैंकले रोजगारी सिर्जना हुने पाँच प्रमुख क्षेत्र पहिचान गरेको छ:
- पूर्वाधार र ऊर्जा
- कृषि व्यवसाय
- स्वास्थ्य सेवा
- पर्यटन
- मूल्य–अभिवृद्धि उत्पादन
प्रमुख चुनौती: युवाहरूको रोजगारी संकट
अध्यक्ष बंगाले हालको समयलाई मानव इतिहासको ठूलो जनसांख्यिकीय परिवर्तनको रूपमा वर्णन गरे।
- आगामी १०–१५ वर्षभित्र १.२ अर्ब युवा कार्यबलमा प्रवेश गर्नेछन्।
- उपलब्ध रोजगारीको संख्या लगभग ४० करोड मात्र हुने अनुमान।
उनले अफ्रिका विशेष गरी नाइजेरियामा तीव्र जनसंख्या वृद्धिको चर्चा गर्दै भने:
“सन् २०५० सम्म विश्व जनसंख्याको एक चौथाई अफ्रिकामा हुनेछ। युवा रोजगार सुनिश्चित नगरेको खण्डमा अस्थिरता, अशान्ति र ठूलो बसाइँसराइको सम्भावना छ।”
पुनर्निर्माण र द्वन्द्व रोकथाममा विश्व बैंक
विश्व बैंक समूह द्वन्द्व रोकथाम र पुनर्निर्माणमा पनि सक्रिय रहेको छ।
- सिरिया र गाजामा हालैका घटनाले शान्तिको सम्भावना पुष्टि गरेको।
- गाजा र युक्रेनमा पुनर्निर्माण योजनाका लागि विशेषज्ञ समूहहरू गठन।
विश्व बैंकको दृष्टिकोण अनुसार रोजगारी सिर्जना र शान्ति प्रवर्द्धनले दीर्घकालीन आर्थिक र सामाजिक स्थिरतालाई सुनिश्चित गर्नेछ।