नेपालमा वर्षा यामसँगै डेंगु संक्रमण तीव्र गतिमा फैलिरहेको छ। स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार हालसम्म देशका ७३ जिल्लामा डेंगुका संक्रमित फेला परेका छन्। मनाङ, डोल्पा, हुम्ला र रसुवाबाहेक सबै जिल्लामा संक्रमण देखिएको पुष्टि भएको छ।
मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. प्रकाश बुढाथोकीले जनाएअनुसार, देशका सातै प्रदेशमा हालसम्म १,५०२ जनामा डेंगु संक्रमण पुष्टि भइसकेको छ।
बागमती प्रदेश सबैभन्दा बढी प्रभावित
प्रदेशगत विवरण अनुसार, बागमती प्रदेशमा सबैभन्दा बढी ३८० जना संक्रमित भेटिएका छन्। पछिल्लो एक सातामात्र २० जना नयाँ संक्रमित फेला परेका छन्।
गण्डकीमा संक्रमण दर बढ्दो
गण्डकी प्रदेशमा संक्रमणको दर तीव्र गतिमा बढिरहेको छ। पछिल्लो सातामा २३ जना थपिएसँगै कुल संक्रमित संख्या ३०३ पुगेको छ।
लुम्बिनीमा तीव्र संक्रमण
लुम्बिनी प्रदेशमा पनि डेंगु फैलिएको छ। यहाँ २४७ जना संक्रमित भेटिएका छन्, पछिल्लो एक सातामात्र १६ जना थपिएका छन्।
कोशी, कर्णाली र अन्य प्रदेशको अवस्था
कोशी प्रदेशमा हालसम्म ३०० जना संक्रमित छन्। कर्णालीमा ३२ जना संक्रमित छन् भने डोल्पा र हुम्ला जिल्लामा संक्रमण देखिएको छैन।
मधेसमा २२ र सुदूरपश्चिममा २८४ संक्रमित पुष्टि भएका छन्।
सरसफाइमा ढिलाइले बढायो जोखिम
जनस्वास्थ्य विज्ञहरूका अनुसार ‘सर्च एन्ड डेस्ट्रोय’ विधि ढिलाइमा हुँदा जोखिम बढेको हो। एडिस जातको लामखुट्टेले ३० दिनको जीवनकालमा ५ सयदेखि १ हजारसम्म फुल पार्न सक्छ।
सरकारी चासो न्यून, नागरिक जोखिममा
वरिष्ठ जनस्वास्थ्यविद् डा. बाबुराम मरासिनीका अनुसार संघ, प्रदेश र स्थानीय सरकार संक्रमण नियन्त्रणमा गम्भीर नभएकोले नागरिकको जीवन जोखिममा परेको हो।
“तराईदेखि हिमाली जिल्ला पुगिसक्दा पनि प्रतिनिधिसभामा आवाज उठेको छैन,” उनले भने।
जोखिम समूहहरू र सावधानी
डा. बुढाथोकीका अनुसार हरेक २० संक्रमितमध्ये १ जनामा जटिलता देखिन सक्छ भने मृत्यु दर १–२% छ।
विशेषगरी गर्भवती महिला, बालबालिका, दीर्घरोगी र ज्येष्ठ नागरिकहरू उच्च जोखिममा छन्।
लामखुट्टे नियन्त्रण: सजग नागरिकको भूमिका
डेंगुको मुख्य कारण एडिस लामखुट्टेको टोकाइ हो। त्यसैले टायर, गमला, ड्रम, बाल्टिन जस्ता भाँडोमा पानी जम्न नदिनु सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हो। झ्याल–ढोकामा जाली राख्ने, झुल प्रयोग गर्ने, लामो बाहुला भएको लुगा लगाउने, र धुप/मल्हम प्रयोग गर्न डा. मरासिनीको सुझाव छ।
डेंगु संक्रमण देशभर फैलिइरहेका बेला व्यक्तिगत स्तरमा सजगता, सरसफाइ, र लामखुट्टे नियन्त्रण नै यसको रोकथामका भरपर्दो उपाय हुन्। सरकारको मात्रै भर नपरी नागरिक आफै जागरुक बन्नुपर्ने बेला आएको छ।