संयुक्त राष्ट्रसंघीय शैक्षिक, वैज्ञानिक तथा सांस्कृतिक संगठन (UNESCO) ले ललितपुर महानगरपालिकालाई “संगीतको रचनात्मक सहर (Creative City of Music)” घोषणा गरेको छ।
विश्व सहर दिवस २०२५ को अवसरमा गरिएको यो घोषणा ललितपुरका लागि ऐतिहासिक उपलब्धि मानिएको छ। युनेस्कोका अनुसार, यो सम्मानले ललितपुरको जीवन्त सांगीतिक सम्पदालाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा मान्यता दिएको छ र सहरी विकासमा सिर्जनशीलतालाई प्रमुख रणनीति बनाउने प्रतिबद्धता झल्काएको छ।
युनेस्कोले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ —
“यो उपलब्धि ललितपुरका प्रत्येक नागरिक र संगीतकर्मीको लागि गर्वको क्षण हो। यसले नेपालका सांस्कृतिक सम्पदालाई विश्वसामु अझ उजागर गरेको छ।”
यस घोषणासँगै नेपालमा अब दुई युनेस्को “रचनात्मक सहर” भएका छन् —
- फिल्मको लागि काठमाडौं महानगरपालिका,
- संगीतको लागि ललितपुर महानगरपालिका।
सन् २००४ मा सुरु गरिएको युनेस्को क्रिएटिभ सिटीज नेटवर्क (UCCN) ले आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक र वातावरणीय दिगोपनलाई सृजनशीलता मार्फत सुदृढ गर्ने सहरहरूलाई विश्वव्यापी रूपमा जोड्ने काम गर्दै आएको छ।
यस नेटवर्कमा रहेका सहरहरूले सांस्कृतिक उद्योगलाई प्रवर्द्धन, उत्कृष्ट अभ्यास आदान–प्रदान, र संयुक्त राष्ट्रसंघको सन् २०३० को दिगो विकास लक्ष्य (SDGs) मा योगदान गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्।
यो नेटवर्कमा हाल संगीत, फिल्म, हस्तकला, साहित्य, डिजाइन, खानपान, मिडिया आर्ट र लोककला गरी आठ क्षेत्र समेटिएका छन्।
ललितपुरसँगै युनेस्कोले निम्न सहरहरूलाई पनि संगीतको रचनात्मक सहरको रूपमा घोषणा गरेको छ —
- किभ (युक्रेन)
- लिज (बेल्जियम)
- न्यू अर्लिन्स (अमेरिका)
- निकसिक (मोन्टेनेग्रो)
- उक्सी (चीन)
यसअघि युनेस्कोले काठमाडौं महानगरलाई फिल्मको रचनात्मक सहर घोषणा गरिसकेको थियो। त्यसपछिका वर्षहरूमा काठमाडौंका मेयर बालेन्द्र शाह र उपमेयर सुनिता डंगोलले अन्तर्राष्ट्रिय फिल्म उद्योगसँग सहकार्यका सम्भावनाहरूबारे छलफल पनि गरेका थिए।
मुख्य तथ्यहरू
- ललितपुर अब युनेस्कोको Creative City of Music
- घोषणा: विश्व सहर दिवस २०२५
- नेपालका दुई युनेस्को रचनात्मक सहर — काठमाडौं (फिल्म), ललितपुर (संगीत)
- युसीसीएनले आठ क्षेत्र समेटेको छ — संगीत, फिल्म, डिजाइन, हस्तकला, खानपान, साहित्य, लोककला, मिडिया आर्ट