पोखराको लेकसाइडस्थित फेवातालको मध्यभागमा अवस्थित ताल बाराही भगवती मन्दिरको पुनर्निर्माण अन्तिम चरणमा पुगेको छ। मन्दिरमा दैनिक रूपमा पूजाआजा र दर्शनका लागि भक्तजनको भीड लाग्ने गर्दछ।
विसं २०७२ को विनाशकारी भूकम्पपछि मन्दिर तीन इन्च दक्षिणतर्फ ढल्किएपछि पुनर्निर्माण थालिएको थियो। ताल बाराही मन्दिर गुठी व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष परशुराम पहारीका अनुसार पुनर्निर्माण करिब ८० प्रतिशत पूरा भइसकेको छ।
मन्दिर पुनर्निर्माण पुरातत्व विभागको प्रत्यक्ष निगरानीमा अघि बढिरहेको छ। पुर्ननिर्माणको कुल लागत रु १ करोड ८४ लाख निर्धारण गरिएको छ, जसमा रु छ लाख पुरातत्व विभागले दिएको छ भने बाँकी रकम गुठी व्यवस्थापन समितिको कोष र भक्तजनको सहयोगबाट जुटाइनेछ।
मुख्य पुनर्निर्माण कार्य प्यागोडा शैलीमा भइरहेको छ र कालिगढ भक्तपुर र ललितपुरबाट सामग्री मगाएर मन्दिरलाई अहिलेको स्वरूपमा पुनःनिर्माण गरिँदैछ। मुख्य काममा छानो छाउने र वरपरको रेलिङ निर्माण बाँकी छ। समितिका कोषाध्यक्ष निर्मल खत्रीका अनुसार आउँदो वैशाखभित्र सर्वसाधारणले दर्शन र पूजाआजा गर्न सक्नेगरी मन्दिर तयार हुने छ।
इतिहास र धार्मिक महत्व:
ताल बाराही मन्दिरको इतिहास १४४७–१६६९ सालदेखि कायम रहेको छ। प्रारम्भमा खरको झुप्रोमा स्थापना भएको मन्दिर पछि विसं २०१७ मा तत्कालीन राजा महेन्द्रले अहिलेको स्वरूपमा निर्माण गराएका थिए।
स्थानीय किंवदन्ती अनुसार, परापूर्वकालमा फेवातालको स्थानमा बस्ती रहेको थियो। एक वृद्ध जोगीको आगमनपछि बस्ती डुबानमा परेको र मन्दिरको स्थापना त्यही स्थानमा भएको विश्वास छ।
मन्दिरको स्थान फेवातालको मध्यभागमा हुनुका कारण पर्यटकहरू डुङ्गा चढेर मात्र पुग्न सक्ने छन्। यहाँबाट माछापुच्छ्रे हिमाल, सराङकोट, पुम्दीकोट र विश्व शान्ति स्तूप लगायतको मनोरम दृश्य देख्न सकिन्छ।
ताल बाराही मन्दिर गुठी व्यवस्थापन समितिको ३ रोपनी ८ आना २ दाम क्षेत्रफलमा फैलिएको मन्दिरको संरक्षण, पूर्वाधार विकास र दर्शनार्थी सुविधा विस्तारका लागि निरन्तर काम भइरहेको छ।